Commissie Cohen: ‘Sturen in een volatiel domein’ Lessen governance en participatie luchtvaart

Dit advies komt voor uit  een vraag van de minister van Infrastructuur en Waterstaat, Cora van Nieuwenhuizen. Kort gezegd ging de vraag over het trekken van lessen. Lessen uit de wijze waarop bestuur, beleid en uitvoering in de luchtvaart geregeld waren de afgelopen jaren. Lessen uit
de wijze waarop mensen en hun organisaties betrokken waren.

Die vraag heeft een zoektocht van de commissie in gang gezet. De belangen in de luchtvaart zijn groot, divers en soms tegengesteld. Dat maakt het niet eenvoudig op een goede manier mensen en hun organisaties te betrekken bij de ontwikkelingen in de luchtvaart. En dat terwijl juist op dit gebied veel mensen betrokken willen worden. En terecht, want luchtvaart heeft betekenis voor de levens van veel mensen. Zij reizen met vliegtuigen, werken in de luchtvaartsector, ervaren overlast van vliegverkeer of maken zich zorgen over de impact op natuur en klimaat.

Bovenstaande vragen zijn niet nieuw. Vanuit tal van invalshoeken is al veel gezegd, geschreven, geadviseerd en gedaan over participatie en governance van de luchtvaart. Nu in de luchtvaartnota nieuw beleid voor de luchtvaart wordt geformuleerd is het opnieuw onder de loep nemen van participatie en governance van de luchtvaart zinvol. Governance en participatie in de luchtvaart staan op een kruispunt, waarop belangrijke keuzes gemaakt moeten worden.

Schipholwatch schreef er een goed artikel over: ‘Cohen: teveel losse eindjes luchtvaartnota’

Centrale vragen

Voor de commissie stonden de volgende vragen centraal:
1. Wat valt op in de ontwikkeling van de governance en participatie in de luchtvaart afgelopen jaren?
2. Welke lessen zijn daaruit te trekken voor toekomstige participatie en governance in de luchtvaart?

Lessen voor de toekomst (ofwel: wat moet beter/anders)

De afgelopen decennia laten een golfbeweging zien in de governance van de
luchtvaart. Tot de jaren negentig van de vorige eeuw lag de regie voornamelijk
bij de Rijksoverheid. Daarna werden nadrukkelijker andere partijen bij de ontwikkelingen en de besluitvorming betrokken. Nog weer later verschoof het
zwaartepunt naar een vooruitstrevende vorm van decentrale besluitvorming –
die anderhalf jaar geleden vastliep. In de ontwerpluchtvaartnota wordt nu weer de beweging gemaakt naar een duidelijk sturende overheid: de nota spreekt over centrale regie, met een sterke betrokkenheid van de samenleving via verschillende vormen van participatie. Daarmee staat de overheid nu op een kruispunt naar een nieuw model van governance en participatie in de luchtvaart.

Nodig: meer helderheid en flexibiliteit

De luchtvaart kenmerkt zich door grote dynamiek als het gaat om inhoudelijke vraagstukken, economische schommelingen, transities en de impact van geopolitieke ontwikkelingen. Enerzijds is meer helderheid nodig als het gaat om rollen, procedures en thema’s, met daarin een leidende en sturende rol van politieke organisaties op alle schaalniveaus. Anderzijds is flexibiliteit nodig om te kunnen meebewegen met onvoorspelbare maatschappelijke, economische en technische ontwikkelingen.

Governance verbeteren? 6 adviezen.

  1. Centrale regie vraagt om verduidelijkingen
  2. Meer samenhang inhoudelijke lange termijnvisie
  3. Grotere flexibiliteit in beleid
  4. Meer helderheid positie van de verschillende partijen, geen belangenverstrengeling
  5. Versterken kennisbasis ministerie
  6. Effectieve en efficiente participatie

Hier vind je het hele advies van het overlegorgaan Fysieke leefomgeving.

Wat missen wij in het rapport ? De Governance binnen de rijksoverheid.

Het rapport gaat mn. over ‘externe overlegstructuren’, zoals de verschillende platforms, de Alderstafels en dergelijke. Minstens zo belangrijk is de governance binnen de Rijksoverheid en meer specifiek binnen het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat. Want wil je goed besturen, dan dient  belangenverstrengeling voorkomen te worden en dienen functies en bevoegdheden helder en gescheiden te zijn. En laat dat nou juist niet het geval zijn voor de manier waarop het besturen van de luchtvaartsector is georganiseerd. Ook de commissie Cohen waarschuwt hiervoor.

De dubbele petten van het ministerie van I&W

Kortgezegd heeft het ministerie teveel petten op.  De overheid is zowel aandeelhouder, beleidsmaker als opdrachtgever voor onderzoek. Zowel (mede-)aanvrager van vergunningen als vergunningverlener. En tevens handhaver. Dit alles in zeer nauwe samenwerking met – soms zelfs in opdracht van (?) – Schiphol. Dit is zeer in tegenspraak met de uitgangspunten van goed bestuur. Van objectief onafhankelijk beleid kan zo geen sprake meer zijn. Laat staan dat er ruimte is voor tegengeluiden en het beschermen van burgers tegen de negatieve effecten van de luchtvaart.

Enkele voorbeelden over de gang van zaken rondom  Luchthaven Lelystad:

  • Bij vragen over volksgezondheid, zoals de blootstelling aan (ultra)fijnstof of de invloed van (nachtelijk) geluid op de slaapverstoring die wij hebben gesteld aan het Ministerie van VWS, verantwoordelij voor de volksgezondheid, krijgen we antwoord van het ministerie van I&W.
  • De regie van verschillende procedures mbt. Lelystad Airport, zoals de MER procedure,  wordt door ambtenaren van het Ministerie van I&W gevoerd. In plaats van de initiatiefnemer Schiphol. Andere commerciele organisaties dienen dit zelf te verzorgen.
  • Handhaving van afspraken; wet- en regelgeving op het gebied van Luchtvaart is belegd bij de Inspectie Leefomgeving en Transport – ILT – die ook een onderdeel is van hetzelfde Ministerie van I&W. Bekend van het gedogen en “niet handhaven” op Schiphol, Rotterdam Airport en Maastricht Airport.
  • In tegenstelling tot de gebruikelijke gang van zaken in de industrie geeft het Ministerie van I&W rechtstreeks opdrachten en financiert deze. Bij voorbeeld rapporten en procedures voor Milieueffect rapportages, communicatie en PR, geluidstudies etc. die normaal voor rekening en verantwoording van de “initiatiefnemer” zijn. Het gaat over vele miljoenen “belastinggeld” die op deze wijze worden besteed.
  • Het is algemeen bekend dat Schiphol medewerkers meeschrijven aan antwoorden vop Kamervragen over Lelystad Airport die gesteld worden aan het ministerie van I&W.

Goed bestuur? Nee.

Bij goed bestuur dient  belangenverstrengeling voorkomen te worden en dienen functies en bevoegdheden helder en gescheiden te zijn. En laat dat nou juist niet het geval zijn voor de manier waarop het besturen van de luchtvaartsector is georganiseerd. De gang van zaken rondom Lelystad Airport laten dat weer eens goed zien, helaas. En burgers zijn hiervan de dupe.

Lees ook

Schipholwatch schreef er een goed artikel over: ‘Cohen: teveel losse eindjes luchtvaartnota’

Zienswijze SATL op ontwerp-Luchtvaartnota: Fundamentele herziening nodig.

zienswijze luchtvaartnota

‘Het Nederlandse luchtruim is te klein om alle behoeften van luchtruimgebruikers en duurzaamheidsdoelen te faciliteren.’

Onlangs presenteerde minister van Nieuwenhuizen de ontwerp- Luchtvaartnota 2020-2050. De kritiek hierop was niet mals. Lees hier de eerste reactie van SATL op de teleurstellende luchtvaartnota.

Men kon een zienswijze op de ontwerp-Luchtvaartnota indienen. Ook SATL heeft een zienswijze ingediend.

Kortgezegd: De ontwerp nota kan de toets der kritiek niet doorstaan en behoeft fundamentele herziening. “Zienswijze SATL op ontwerp-Luchtvaartnota: Fundamentele herziening nodig.” verder lezen

Aangifte wegens valsheid in geschrifte, misbruik van gezag en verduistering van bewijs rondom stikstofberekeningen Lelystad Airport

Ambtenaren en adviesbureaus betrokken bij manipulatie stikstofcijfers

Vandaag is aangifte gedaan bij het Openbaar Ministerie van het vermoeden van misdrijven rondom de stikstofberekeningen van Lelystad Airport: valsheid in geschrifte, beïnvloeding van verklaring, misbruik van gezag èn verduistering van bewijsstukken. Bij de aangifte zijn zowel topambtenaren van het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat, adviesbureaus en de directie van Schiphol betrokken. De aangifte betreft de stikstofberekeningen in de milieueffectrapportage van Lelystad Airport en PAS-meldingen. Het Openbaar Ministerie gaat de zaak onderzoeken.

Onjuiste berekeningen

Voor Lelystad Airport zijn meerdere onderzoeken uitgevoerd naar de te verwachten stikstofdepositie. In alle onderzoeken worden onjuiste uitgangspunten gehanteerd, zo ontdekt SATL (Samenwerkende Actiegroepen Tegen Laagvliegen) in 2019. Op advies van Commissie Remkes zijn de bevindingen van SATL getoetst door Commissie m.e.r. en het RIVM. De actiegroepen worden in het gelijk gesteld: De stikstofberekeningen zijn inderdaad onjuist.

SATL heeft een reconstructie gemaakt van de stikstofberekeningen sinds 2014. Daaruit blijkt dat in de verschillende versies van de MER onjuiste aannames resulteren in opvallend lage stikstofwaarden. De waarden zijn zó laag dat Lelystad Airport geen natuurvergunning hoefde aan te vragen. Terwijl zowel de ambtenaren als de ingehuurde adviseurs geweten moeten hebben dat deze berekeningen niet juist kúnnen zijn. Zowel Commissie m.e.r als de Tweede Kamer zijn meermaals verkeerd geïnformeerd. Het bewust verstrekken van onjuiste gegevens in deze situatie is een economisch delict en daarmee strafbaar.

Niet bestaande review

Zo verwijst minister van Nieuwenhuizen in een verklaring over de naar beneden aangepaste berekeningen, naar een fout in de programmacode. Deze verklaring blijkt niet te kloppen. Ook verzochten ambtenaren van het ministerie van I&W in 2014 de MER te herzien, zogenaamd vanwege een uitgevoerde review met substantieel lagere stikstofwaarden. Misbruik van gezag, zo lijkt het. Want de betreffende review blijkt niet te bestaan, zo heeft de minister de Kamer onlangs laten weten.

 Controle onmogelijk

Opvallend is het feit dat het ministerie wel de resultaten van de stikstofberekeningen vrij geeft, maar de onderliggende berekeningen geheim houdt. Dit is ongebruikelijk en maakt controle onmogelijk. Vragen hierover van zowel Kamerleden als burgers worden niet beantwoord of ontweken. Ondanks vele (WOB) verzoeken, weigeren het ministerie en de betrokken adviesbureaus elke medewerking.

“Aangifte wegens valsheid in geschrifte, misbruik van gezag en verduistering van bewijs rondom stikstofberekeningen Lelystad Airport” verder lezen

Hoogleraar: Het contact tussen Schiphol en de minister is ‘te close’

Schiphol topman Dick Benschop mailde hoogstpersoonlijk met minister Cora van Nieuwenhuizen om Schiphol te laten groeien tot 540.000 vluchten per jaar. Blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. Dat contact is volgens hoogleraar Arco Timmermans te close.

Die groei was niet vanzelfsprekend, want alle andere adviezen duiden op een minder forse groei van het aantal vluchten.

De Volkskrant deed een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB) en ontdekte dat Benschop zelf actief zijn lobby voerde. Benschop strak het omstreden groeiplan zelf in bij de minister en het kabinet. Lees het artikel hier.

Hoogleraar public affairs van de Universiteit Leiden, lobby-kenner Arco Timmermans stelt dat het contact tussen Benschop en de minister ‘te close’ is.

NOS NPO radio 1: ‘Lobbyhoogleraar: het contact tussen Schiphol en de minister is ‘te close”

Minister sjoemelt met stikstofcijfers Lelystad Airport

lelystad airport stikstof

Met foutieve stikstofberekeningen, het gebruik van verkeerde data en het achterhouden van cruciale informatie probeert het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de opening van Lelystad Airport door te drukken.

Opvallend is ook het gegeven dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zelfs het RIVM heeft misleid met verkeerde calculaties. Dit alles om de steun van het RIVM niet te verliezen.

Lees de reconstructie van het sjoemelen en manipuleren hier in het uitgebreide artikel van de Stentor van 8 februari j.l..

Kamerleden eisen de juiste informatie

Kamerfracties eisen intussen àlle informatie, inclusief de achtergehouden en gemanipuleerde rapporten van minister Van Nieuwenhuizen.

Kamerlid Eppo Bruins (CU): 'De ChristenUnie heeft altijd gezegd: alle informatie moet op tafel liggen. Ik hoor nu - via media - dat er rapporten zijn, die de Tweede Kamer nog niet kent. Dat doet de vraag rijzen op basis van welke berekeningen de vragen vanuit de Tweede Kamer tot nu toe zijn beantwoord.'

En: 'Ik ga ervan uit dat de minister ook de tot nu toe niet openbaar gemaakte stikstofberekeningen straks naar de Tweede Kamer stuurt. Het stoplicht voor Lelystad Airport staat voorlopig echt nog niet op groen.'

Kamerlid Suzanne Kröger (Groen Links): 'Alle berekeningen moeten zo snel mogelijk naar de Kamer. We willen dat de minister dinsdag in de Kamer tekst en uitleg komt geven.’

Kamerlid Jan Paternotte (D66): 'Deze berichten vertellen ons dat er nieuwe en totaal andere berekeningen zouden zijn over de stikstofimpact van Lelystad Airport. De minister moet dit snel ophelderen en alle rapporten beschikbaar maken.’

En 'Iedereen wil oplossing voor de stikstofcrisis: om de natuur te beschermen en betaalbare huizen te bouwen.
Kan niet de bedoeling zijn dat de Tweede Kamer dan al jaar de cijfers niet krijgt. De minister moet dit ophelderen en alle data openbaar maken.'

Kamerlid Lammert van Raan (Partij vd Dieren): 'Nieuw dieptepunt bereikt. Ze zal zeggen dat we er niet om gevraagd hebben. Niet precies op die manier. Hier moet snel over gesproken worden.'

Kamerlid Cem Lacin (SP): 'Als berekeningen niet bevallen, deelt van Nieuwenhuizen ⁩ ze gewoon niet met de Kamer. Het doordrukken van LelystadAirport is belangrijk dan het informeren van de TweedeKamer. Hoe diep kan de minister nog zinken in dit dossier?'

Kamerlid Remco Dijkstra (VVD): 'De VVD heeft geen behoefte om te reageren op oude of nieuwe beschuldigingen van de heer Adegeest. Het is bekend dat hij tegen Lelystad is.'

De laatste reactie verbaast ons niets. Aangezien dit kamerlid van de VVD nog geen enkele inspanning heeft verricht om de feiten boven tafel te krijgen. En de regering te controleren, zoals een goed kamerlid betaamt.

Overzicht publicaties/ manipulaties Stikstof depositie toename

Voordat je ergens een vliegveld kunt openen wordt er gekeken naar wat de effecten hiervan zijn op het milieu en de leefomgeving. Dit wordt berekend en omschreven in een zogenaamd "MER-rapport" (Milieu-Effect-Rapportage).

Dit stukje gaat over de uitstoot van stikstof, dat is slechts een klein onderdeel in het totale MER-rapport. Te grote hoeveelheden stikstof brengt schade toe aan het milieu, dat is in Nederland op veel plekken waar te nemen (zie bijvoorbeeld dit bericht - Het is steeds stiller op de Veluwe) daarom zijn er om de natuur te beschermen in Brussel afspraken over gemaakt.
Deze afspraken bracht boeren en projecten in NL in de problemen en daarvoor heeft NL de PAS (Programmatische Aanpak Stikstof) in het leven geroepen.

De pas is een manier om strenge stikstofregels te omzeilen (lees meer) en deze regeling is in mei 2019 door de Raad van State verboden.

Om de regels te omzeilen en zo zonder al te zwaar vergunningstraject Lelystad Airport te kunnen openen was het van groot belang dat de uitstoot van stikstof zo laag werd gepresenteerd dat het "vrijgesteld was" van vergunning.
We vermoeden dat om deze reden het verzoek kwam van het ministerie om de berekening voor de MER opnieuw te reviewen op 22 mei 2014 (zie tabel).

In de tabel zie je dat er vervolgens twee hele grote fouten gemaakt worden in de aangepaste berekeningen waardoor er een gunstig lage toename van stikstof depositie uit komt van minder dan 1 mol per hectare per jaar.
1. Er wordt gerekend met een onwaarschijnlijk hoge warmte-inhoud; deze is zo hoog als die van een energiecentrale en dat voor één vliegtuig. Met deze hoeveelheid energie zou de stikstof door de warmte véél hoger opstijgen en vervolgens over een veel groter gebied verdeeld worden en neerslaan (verdwijnt uiteraard niet). Hier wordt ook uitgegaan van dat de uitstoot van een vliegtuig omhoog gaat alsof het een schoorsteen is wat per definitie onmogelijk is daar de straalmotoren horizontaal staan en het vliegtuig horizontaal vooruit beweegt, wat weer zorgt voor veel snellere afkoeling van de lucht.
2. De tweede grote fout betreft het niet of niet volledig meenemen van het wegverkeer. Een belangrijke drukke aanvoerweg, de Ganzeweg naar het vliegveld die zwaar belast wordt als het vliegveld operabel is, is nooit meegenomen. In latere berekeningen is het wegverkeer zelfs helemaal niet meegenomen.

Meer hierover

Ook EenVandaag heeft een uitgebreid dossier Lelystad Airport

Lees hier meer over de manipulatie van de stikstofcalculaties en bekijk de uitzending die EenVandaag erover maakte.

Stikstofmodel Lelystad Airport blijkt gemanipuleerd door Ministerie I&W

Dit artikel namen wij over van 1Vandaag die een perfecte uitleg geven van  het vandaag in hun uitzending gepubliceerde rapport van SATL:

Download het rapport met deze link.
Download het SATL-persbericht

Ga hier naar de site van 1Vandaag en bekijk de aflevering die zij maakten.

Ingenieur Adegeest ontdekt opnieuw forse fouten in milieurapport Lelystad Airport: ‘Het is je reinste oplichterij’

Opnieuw zitten er fouten in het milieurapport van Lelystad Airport. Dat stellen actiegroepen rond de luchthaven. Zij spreken van ‘fraude en manipulatie’.

Hij is er hoogstpersoonlijk verantwoordelijk voor dat het verplichte milieurapport van Lelystad Airport twee jaar geleden de prullenbak in ging. Ingenieur Leon Adegeest ontdekte fouten in de berekening van de geluidsoverlast van de vliegroutes. Er bleek met zo’n laag motorvermogen te zijn gerekend dat een toestel in de praktijk zou neerstorten, zoals bleek in een vliegtuigsimulator. Het rekenwerk moest overnieuw, met uitstel van de opening van de luchthaven tot gevolg.

Maar ook met het nieuwe, gecorrigeerde rapport is het mis, stelt Adegeest. Hij stuitte op iets geks: de uitstoot van vliegtuigen neemt in het nieuwe rapport toe, maar de neerslag van stikstof neemt af. “Ik dacht: Dat kan niet kloppen.”

1700 pagina’s

Adegeest komt in het bezit van de 1700 pagina’s tellende stikstofberekeningen van Lelystad Airport. En hij slaat aan het rekenen.

Adegeest schaft er zelfs speciaal een computer voor aan die grote berekeningen aan kan. Als hij de laatste stikstofberekening van Lelystad Airport vergelijkt met de eerdere versie ziet hij één groot verschil. Er is in de nieuwe berekening uitgegaan van een veel te hoge warmte-uitstoot van vliegtuigen van en naar de luchthaven. Die warmte kan van belang zijn bij stikstofberekeningen uit met name fabrieksschoorstenen: door de warmte stijgt de uitstoot immers op, verdunt en vermengt zich en slaat over een groter oppervlak neer. Het leidt tot een lagere hoeveelheid stikstof in de natuur.

Twaalf keer het vermogen van alle energiecentrales

Voor vliegtuigen adviseert het RIVM de warmte op 0 te zetten. De warmte waarmee Adecs, het bureau dat de stikstofberekening voor Lelystad Airport heeft gedaan, rekent is echter ‘volstrekt absurd’, zegt Adegeest. “Die komt neer op bijna twaalf keer het totale vermogen aan elektriciteit van alle energiecentrales in Nederland samen. Of een andere vergelijking: het komt overeen met 37 keer de energie-inhoud van alle vorig jaar op Schiphol verkochte kerosine. De vliegtuigen stoten meer warmte uit dan ze aan kerosine aan boord hebben. Het is onmogelijk. Het is echt waanzin.”

Als gevolg van deze invoerfout pakt de stikstofneerslag zo laag uit dat Lelystad Airport onder de norm valt waarbij een Natuurbeschermingsvergunning noodzakelijk is. Wanneer Adegeest de berekening herhaalt met de door het RIVM geadviseerde gegevens komt de stikstofdepositie daar duidelijk boven. “Als er correct was gerekend had Lelystad Airport vijf jaar geleden dus al een vergunning moeten aanvragen. Maar die hebben ze nu niet.”

Hoe wordt stikstofneerslag berekend?

Met een speciaal software-programma van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) kan van elke bron in Nederland – bijvoorbeeld een stal, fabriek of verkeer – de stikstofneerslag worden uitgerekend. Dat is in het kader van het Milieu Effect Rapport (MER) van Lelystad Airport ook gebeurd. Er wordt met allerlei factoren rekening gehouden, zoals de ligging, de hoogte van de bron en de omgevingstemperatuur.

In de berekening kan ook de ‘warmte inhoud’ worden ingevoerd. Hoe hoger de warmte inhoud, hoe hoger de emissies opstijgen en hoe groter het gebied waarover de stikstofneerslag zich verspreidt. Het RIVM rekent zelf voor de luchtvaart met een warmte inhoud van 0, en beveelt dat ook aan in een rapport. De toegepaste rekenwijze in het milieurapport van Lelystad Airport gaat ook in tegen een advies van TNO.

Weg verdwijnt in de berekening

Maar dat is niet het enige dat er schort aan de berekeningen. Zo is ook de impact van al het autoverkeer van en naar het vliegveld fors onderschat, stelt Adegeest. Volgens Adecs is de stikstofbijdrage van het autoverkeer verwaarloosbaar. Als Adegeest met dezelfde gegevens in het officiële rekenprogramma van het RIVM gaat rekenen komt hij aan veel hogere waarden.

Ook valt hem op dat één wegvak in de berekening plotseling is verdwenen. Het betreft de Ganzenweg aan de zuidkant van de provincie Flevoland, en

daarmee de weg die het dichtst tegen de Veluwe aan ligt. Als Adegeest de weg in zijn berekening invoert komt de stikstofneerslag fors boven de norm waarbij een vergunning noodzakelijk is.

35 keer zoveel stikstof

En dat is nog niet alles. Volgens SATL zijn in het onderzoek ten onrechte alleen wegen in Flevoland bij het onderzoek betrokken. “Maar al die miljoenen vakantiegangers die per auto naar het vliegveld komen verschijnen niet vanuit het niets in Flevoland. Die komen via wegen in Noord-Holland en Gelderland, zoals de A28, pal langs de Veluwe. Maar dat verkeer is doodleuk buiten beschouwing gelaten.” Als Adegeest ook de belangrijkste aanvoerwegen meeneemt komt de stikstofdepositie op de Veluwe op ruim 21 mol, 35 keer zoveel als de 0,6 die Adecs berekende.

Adegeest: “Al twee jaar lang denk ik: kan je die rapporten nog wel vertrouwen? Maar dit is gewoon je reinste oplichterij wat mij betreft. Ik weet niet wanneer

je kunt spreken over een milieudelict, waarschijnlijk nog niet, maar je probeert hier gewoon een wet te omzeilen, door fraude te plegen en manipulatie van de invoergegevens.”

Het bureau dat de berekeningen uitvoerde, Adecs Airinfra, verwijst voor een reactie naar het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het ministerie zelf heeft op vragen van EenVandaag nog niet gereageerd.

.

Deze verklaring van SATL en BTV mocht niet worden gedeeld

De bijeenkomst van de klankbordgroep Luchtvaartnota 2020-2050 onder leiding van het ministerie van I&W verliep gister bijzonder onplezierig. De aanwezige afgevaardigde namens SATL en BTV werd meerdere malen verhinderd om een verklaring voor te lezen. Dit ondanks het doel van de Klankbordgroep, namelijk: reflectie. En ondanks een eerder verzoek om een bijdrage van het ministerie van I&W zelf. De reden kan worden gezocht in de inhoud van de verklaring. Deze is namelijk zeer kritisch over de werkwijze van I&W en inhoud van de Luchtvaartnota.

Deze gang van zaken toont wederom het ontbreken van een goed en transparant participatieproces.  SATL heeft dan ook uit protest tegen deze gang van zaken voortijdig de bijeenkomst verlaten.

Hieronder de betreffende verklaring:

Inbreng namens SATL en BTV voor de klankbordgroep LVN van 26-11-2019

We constateren dat het proces, hoe te komen tot een concept Luchtvaartnota een voorgekookt menu was.

Op hoofdpunten was geen enkele ruimte voor onze inbreng. Met onze actieve opstelling hebben we veel input en feedback gegeven, waar weinig tot niets mee gedaan is, zoals met onze ingebrachte expertise m.b.t. vogelaanvaringen. Beleid hoor je toch te maken o.b.v. feiten !

Ook werden relevante vragen niet beantwoord. We noemen b.v. het veel te optimistische beeld over elektrisch vliegen. Dit is iets bijgesteld, maar nog steeds irreëel als basis voor beleid.

De eerste versie van het plan MER moest mede om die reden worden overgedaan. Een update hebben we niet gekregen.
Door het ontbreken van een MKBA kan er geen zorgvuldige transparante belangenafweging gemaakt worden. Ondanks meermaals aandringen bleef de deur hiervoor gesloten. Dit is een ernstig gemis.

Vaak konden we onze gemaakte punten niet terugvinden in de notulen.
Deze cyclus van klankbordgroep-overleggen heeft aangetoond dat debat en het maken van keuzes voor de toekomst van de luchtvaart niet thuis hoort in zo’n besloten sfeer onder regie van ambtenaren. Dit hoort thuis in de maatschappij en het parlement.

Ons grootste bezwaar is het vasthouden aan het groeimantra en een nul-alternatief waarbij Lelystad-Airport zelfs al open is.
Rekening houdend met de overlast, gezondheidsschade en de maatschappelijke kosten en baten dient ook met een krimpscenario rekening gehouden te worden. Want Nederland is er niet voor Schiphol, maar Schiphol is er voor Nederland.

Wij nemen dan ook nadrukkelijk afstand van de concept-luchtvaartnota en het nog te formuleren voorkeursscenario.

——————————————————–

Burgers zijn onfatsoenlijk leiderschap beu en stellen eisen

Uitspraken in tv programma tonen aan dat minister volledig buiten de werkelijkheid staat

Voor de coalitie van bezorgde burgers, verenigd in SATL (Samenwerkende Actiegroepen Tegen Laagvliegen), is de maat vol. Zij eist fatsoenlijk leiderschap van minister Van Nieuwenhuizen op het dossier Lelystad Airport. De uitspraken van de minister in het televisieprogramma ‘De Haagse Lobby’ van Rick Nieman over spookluchthaven Lelystad Airport waren de druppel die de emmer deed overlopen. De minister sprak in het interview zowel over ‘vertrouwen terugwinnen’, ‘transparantie’, ‘leefbaarheid als nationaal belang’ als ‘Lelystad zo snel mogelijk open’.

Fout op fout

De coalitie van bezorgde burgers stelt dat een omvangrijk en complex dossier als Lelystad Airport vraagt om ‘fatsoenlijk’ leiderschap en spreekt van wanbeleid. En constateert dat van Nieuwenhuizen en haar ministerie fout op fout maakt. De onderbouwing van Lelystad Airport rammelt: zowel de MER als MKBA zijn onjuist gebleken. De Tweede Kamer is meerdere malen foutief en onvolledig geïnformeerd. Lelystad Airport zou alléén uitgeplaatste vluchten krijgen vanuit Schiphol, conform het standpunt van de Tweede Kamer, zo was nadrukkelijk verzekerd. Zo maakte ze cruciale fouten, bijvoorbeeld over validatie van gegevens, zijn negatieve expert adviezen genegeerd en blijft veel onduidelijk rondom uitgevoerd onderzoek.

181 onbeantwoorde vragen

Ook is het participatieproces misleidend. Zo beloofde de minister beterschap na een tik op de vingers van de Nationale Ombudsman. Het tegendeel is echter waar. Belangrijke rapporten worden niet gedeeld en vragen blijven onbeantwoord. De Luchtvaartnota leverde bijna 10.000 zienswijzen op van burgers, gemeenten, provincies en maatschappelijke organisaties. Een ongekend hoog aantal. Hiermee werd nagenoeg niets gedaan. De Nota Van Antwoord van Van Nieuwenhuizen laat 181 vragen onbeantwoord. Dit ondanks de nadrukkelijke belofte van de minister in augustus om deze vragen snel te beantwoorden.

Duimendraaiend personeel

Lelystad Airport is voor de derde maal uitgesteld. Een opening staat op losse schroeven. Ditmaal vanwege de stikstofcrisis en de uitdaging om met boeren, bouwers en ondernemers een oplossing te vinden. Het is dan ook op zijn minst opmerkelijk dat Van Nieuwenhuizen besloten heeft om vanaf 7 november 2019 en tegen de adviezen in, de laagvliegroutes open te stellen. Het geeft onnodig veel overlast en kosten voor de kleine luchtvaart. Bovendien kost de duimen draaiende luchtverkeersleiding en brandweer miljoenen euro’s belastinggeld. Dit terwijl commissie Remkes nog moet komen met een advies, nota bene op het verzoek van het kabinet zelf.

Dr. ir. Leon Adegeest, voorzitter van SATL: ‘Het lijkt alsof Van Nieuwenhuizen buiten de werkelijkheid staat. Ze heeft de mond vol van transparantie, vertrouwen en leefbaarheid, maar het dossier is een puinhoop. Ze roept dat Lelystad Airport zo snel mogelijk open moet en gaat daarbij volledig voorbij aan de realiteit anno 2019.

Eisen voor goed leiderschap

De coalitie van burgers, verenigd in SATL, maakt zich grote zorgen om dossier Lelystad Airport en het handelen van de minister en stelt de volgende eisen.

We willen:

  1.  een minister die zich houdt aan haar woord en gemaakte afspraken nakomt;
  2. een minister die beleid baseert op feiten, onafhankelijk onderzoek en advies van experts, ook als dit komt van buiten het ministerie;
  3. dat de Tweede Kamer correct en volledig geïnformeerd wordt;
  4. een minister die zich aan de wet houdt, zodat burgers de rechter niet hoeven in te schakelen;
  5. een minister die vergunningen voor de luchtvaart handhaaft, net zoals dat ook van burgers, boeren, bouwers en kleine ondernemers wordt verwacht;
  6. een correct en transparant participatieproces, inclusief een correcte behandeling van zienswijzen;
  7. een minister met de veerkracht om te anticiperen op een veranderende tijdgeest.

Want alleen dan kan een weloverwogen beslissing genomen worden over Lelystad Airport en de voorgenomen laagvliegroutes.

Verzet heeft breed draagvlak

Ondanks dat de minister het verzet tegen Lelystad Airport graag wegzet als protest van ‘enkele linkse radicale milieuactivisten’, is het verzet breed gedragen. Burgers actief in de belangengroepen vertegenwoordigen alle politieke stromingen en komen uit maar liefst vijf provincies. Naast burgers hebben ook een reeks van gemeenten en provincies en organisaties als Greenpeace, Natuur en Milieu, De Vogelbescherming bezwaar gemaakt tegen de plannen en werkwijze van de minister. Hier lijkt ze volledig aan voorbij te gaan.