Tag: geluid

  • Vliegtuiggeluid kan makkelijk eerlijker gemeten worden

    Vliegtuiggeluid kan makkelijk eerlijker gemeten worden

    De officiële dB(A) filtert het lage gedreun van vliegtuigen grotendeels weg, dB(C) telt het wél mee. Wie naast dB(A) ook dB(C) meet, ziet eindelijk de hinder die omwonenden ervaren.

    Wie onder een aanvliegroute woont, kent het: het vliegtuig is al lang voorbij, maar het lage gerommel hangt nog in de kamer. De ramen trillen zacht, het gedreun is eerder voelbaar dan hoorbaar. Toch komt dat gerommel in de officiële cijfers nauwelijks voor. Dat is geen toeval, maar een keuze in de manier waarop geluid wordt gemeten.

    Alle Nederlandse normen voor vliegtuiggeluid zijn uitgedrukt in dB(A). Die maat is gemaakt om te benaderen hoe hard het menselijk oor middelhoge tonen ervaart, en telt lage tonen bewust veel minder mee. Voor het brullen en dreunen van straalmotoren is dat precies de verkeerde bril.

    In het eerdere artikel ‘50% stiller’ is niet ‘stiller’ werd duidelijk dat een gemeten afname van 3 dB voor het oor nauwelijks verschil maakt, terwijl die ‘winst’ op papier wordt omgezet in ruimte voor meer vluchten. Dit artikel gaat een stap verder. Niet alleen de rekensom klopt niet met wat bewoners ervaren, ook het meetinstrument zelf mist een groot deel van de overlast.

    Twee filters op dezelfde microfoon

    Een geluidsmeter vangt alle trillingen in de lucht op. Daarna gaat er een filter overheen, de ‘weging’, die bepaalt welke toonhoogtes zwaar en welke licht meetellen.

    Het A-filter volgt de gevoeligheid van het menselijk oor bij zacht geluid. Het gehoor is het gevoeligst tussen ongeveer 1.000 en 5.000 Hertz, en het A-filter knijpt alles daaronder flink af. Een toon van 63 Hertz telt ongeveer 26 dB minder mee, een toon van 31,5 Hertz bijna 40 dB minder. Omdat elke 10 dB een factor tien in geluidsenergie is, verdwijnt het diepe gebrom daarmee vrijwel uit de meting.

    Het C-filter is veel vlakker. Het telt lage tonen nagenoeg volledig mee en snijdt alleen het allerlaagste en allerhoogste weg. Het verschil tussen beide metingen, dB(C) min dB(A), is daarom een eenvoudige graadmeter voor hoeveel laag geluid er in een geluid zit. Hoe groter dat verschil, hoe meer de dB(A)-meting onderschat wat er werkelijk binnenkomt.

    Dat is geen nieuw inzicht. De Wereldgezondheidsorganisatie schreef al in 1999 dat A-gewogen metingen geluid met veel lage tonen niet goed beschrijven, en adviseert bij een verschil van meer dan 10 dB tussen C- en A-weging een nadere frequentieanalyse. In Duitsland geldt een verschil van meer dan 20 dB als signaal dat er sprake is van laagfrequent geluid dat apart beoordeeld moet worden.

    Waarom vliegtuiggeluid thuis vooral laag klinkt

    Een straalmotor maakt geluid over het hele spectrum, van hoog gefluit tot diep gebulder. Maar wat er uiteindelijk in een woonkamer of slaapkamer terechtkomt, is vooral het lage deel. Daar zijn drie redenen voor.

    De eerste is afstand. De lucht dempt hoge tonen veel sterker dan lage. Hoe verder het vliegtuig weg is, hoe meer het hoge geluid onderweg verdwijnt en hoe meer het lage gerommel overblijft. Voor wie op kilometers afstand onder een route woont, zoals langs de routes van en naar Lelystad, is vliegtuiggeluid dus juist relatief laag van toon.

    De tweede is de woning zelf. Muren en dubbel glas houden hoge tonen goed tegen, maar lage tonen gaan er veel makkelijker doorheen. Binnen blijft daardoor vooral het diepe deel van het geluid over, terwijl de normen uitgaan van een A-gewogen meting buiten.

    De derde is de startbaan zelf. Bij het opkomen van vermogen en het versnellen op de baan stralen motoren veel laagfrequent geluid naar achteren uit. Amerikaans onderzoek in opdracht van de luchtvaartautoriteit FAA vond hoge niveaus onder 200 Hertz op zo’n kilometer van de baan, met trillende ramen en rammelende voorwerpen in huizen tot gevolg. In Nederland is dit bekend als grondgeluid. Bewoners van Hoofddorp-Noord ervaren het sinds de opening van de Polderbaan in 2003 als bulderend lawaai en voelbaar gedreun.

    Wat onderzoek zegt over hinder

    Het sterkste bewijs komt uit Nederland zelf. Joos Vos en Mark Houben lieten in 2022 proefpersonen in een laboratorium luisteren naar het geluid van startende vliegtuigen, wegverkeer en treinen, allemaal op hetzelfde A-gewogen niveau. Gemeten in dB(A) buiten bleek vliegtuiggeluid hinderlijker dan het cijfer deed vermoeden. Toen de onderzoekers het verschil tussen dB(C) en dB(A) als extra factor meenamen, verklaarden ze 98 procent van de verschillen in ervaren hinder. Met andere woorden: zodra het lage geluid meetelt, verdwijnt het raadsel waarom vliegtuigen meer ergernis geven dan hun dB(A) suggereert.

    Amerikaans onderzoek wijst dezelfde kant op. In een studie met opnames rond Washington Dulles leidde meer laag geluid, bij verder gelijke omstandigheden, tot meer hinder. De C-gewogen geluidsmaat verklaarde daar 90 procent van de hinderoordelen. Het grote FAA-onderzoek naar laagfrequent vliegtuiggeluid uit 2007 adviseert om bij hoge niveaus laag geluid juist een C-gewogen maat te gebruiken om de kans op hinder in te schatten.

    Ook al eerder viel op dat bewoners rond luchthavens meer hinder melden dan hun A-gewogen geluidscontour voorspelt, met klachten over ‘gerommel in de verte’. Een overzicht voor de luchthaven van Los Angeles vatte de bevindingen van meerdere studies zo samen: de A-weging sluit slecht aan bij hoe mensen laag geluid ervaren, de C-weging veel beter. En laag geluid is met gewone isolatie moeilijk buiten te houden.

    Nederland weet het al, maar doet er niets mee

    Opvallend is dat de Nederlandse overheid het probleem kent. Gemeenten gebruiken dB(C) al sinds ongeveer 2011 voor muziek bij evenementen, juist omdat bassen bij die geluidsniveaus de hinder bepalen en het A-filter dan tekortschiet. Wat voor een festival geldt, geldt niet voor een vliegtuig dat elke paar minuten overkomt.

    Ook binnen de luchtvaart is het onderwerp geen onbekende, en de Nederlandse ervaring is sterker dan vaak gedacht. Rond 2010 liet het toenmalige ministerie van VROM onderzoeken hoe laagfrequent grondgeluid bij Schiphol beoordeeld kon worden, naar aanleiding van klachten in Hoofddorp. Het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR) deed vanaf 2003 voor Schiphol zelf meerdere onderzoeken naar dat grondgeluid bij de Polderbaan. Daarbij bleek het bestaande, A-gewogen meetnet rond Schiphol het kenmerkende lage gedreun van optrekkende vliegtuigen juist slecht te herkennen: de detectiedrempel moest omhoog, waardoor er minder meldingen binnenkwamen, niet omdat er minder grondgeluid was, maar omdat de meetmethode het niet goed zag. Voor de vervolgmetingen stapte het NLR daarom over op C-gewogen niveaus, omdat die beter aansluiten bij het karakter van de geluidsgebeurtenis.

    Toen omwonenden tegelijkertijd over hinder werden bevraagd, bleek er een directe relatie te bestaan tussen de gerapporteerde hinder en de gemeten C-gewogen niveaus, waarmee het NLR een eigen hindercurve voor grondgeluid kon opstellen. Op basis van een jaar continue metingen concludeerde het NLR dat gemiddeld 6,7 procent van de vertrekkende vluchten op een zomerdag als hinderlijk werd beoordeeld, oplopend tot 14,4 procent in de winter, bij gemiddeld 300 vertrekken per dag dus 20 respectievelijk 43 vluchten per dag. Niet toevallig citeert het NLR in dat onderzoek ook het eerder genoemde Amerikaanse PARTNER/FAA-onderzoek bij Dulles, en andersom gebruikt die Amerikaanse studie een gezamenlijk onderzoek van Wyle, TNO en het NLR naar precies hetzelfde grondgeluid bij de Polderbaan als voorbeeld. Schiphol legde bij de Polderbaan geluidsribbels aan tegen het grondgeluid, en het Schadeschap kende bewoners compensatie toe voor waardedaling door dat geluid.

    Toch zijn alle normen voor vliegtuiggeluid in Nederland nog steeds gebaseerd op A-gewogen berekeningen, zo schrijft het RIVM zelf. Dat geldt voor het nieuwe Luchthavenverkeersbesluit Schiphol en voor de milieueffectrapportage van Lelystad Airport. Ook de metingen tijdens de belevingsvlucht voor Lelystad in 2018, die tot 8 dB hoger uitkwamen dan berekend, waren in dB(A). Hoeveel laag geluid er bovenop die cijfers kwam, is, voor zover na te gaan, nooit openbaar gemaakt.

    Wat dB(C) niet oplost

    Eerlijk is eerlijk: dB(C) is geen toverstaf. Het FAA-onderzoek vond dat A- en C-gewogen piekniveaus ongeveer even goed met hinder samenhangen zolang er weinig tot matig laag geluid is. Het verschil wordt pas groot waar veel laag geluid is, zoals dicht bij startbanen en, door de demping van hoge tonen, op grotere afstand en binnenshuis. Voor trillende ramen en rammelend servies is ook dB(C) een grove maat. Daarvoor zijn metingen per frequentieband onder de 100 Hertz nodig.

    Het gaat er dus niet om dB(A) weg te gooien, maar om te stoppen met alleen dB(A). Het verschil tussen dB(C) en dB(A) zegt veel over de aard van het geluid, en juist dat verschil ontbreekt nu in elke beoordeling.

    Dan is er nog een open vraag die aansluit bij het artikel over stillere vliegtuigen. Nieuwe toestellen worden ‘stiller’ genoemd op basis van A-gewogen certificeringsmetingen. Of die winst ook geldt voor het lage geluid, of dat stillere motoren vooral stiller zijn in de toonhoogtes die het A-filter zwaar laat meetellen, is, voor zover bekend, nooit publiek onderzocht. Zolang alleen in dB(A) wordt gemeten, kan niemand dat controleren.

    Wat nodig is

    Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat kan bij alle meetposten rond Schiphol en Lelystad naast dB(A) ook dB(C) laten registreren en openbaar maken. De apparatuur kan dat al, het is een kwestie van instellen.

    Het verschil tussen dB(C) en dB(A) hoort thuis in het nieuwe normenstelsel voor luchtvaartgeluid, dat volgens de Luchtvaartnota gezondheidswinst als doel heeft. Een stelsel dat gezondheid wil beschermen, kan niet blind zijn voor het deel van het geluid dat mensen binnenshuis het meest raakt.

    Bij nieuwe of gewijzigde routes, zoals die van Lelystad, hoort vooraf onderzocht te worden hoeveel laagfrequent geluid omwonenden op afstand en binnenshuis zullen ervaren. Zolang dat niet gebeurt, wordt de overlast gemeten met een instrument dat een wezenlijk deel ervan wegfiltert. Dan is ‘stiller’ opnieuw vooral een kwestie van rekenen.

    Lees ook: ‘50% stiller’ is niet ‘stiller’ en De uitstoot per vlucht daalt, de uitstoot boven Schiphol stijgt.

    Bronnen
    • Vos, J. & Houben, M. (2022). Annoyance caused by the low-frequency sound produced by aircraft during takeoff. Journal of the Acoustical Society of America.
    • Nickerson, M. e.a. (2007). A laboratory assessment of noise annoyance due to low-frequency aircraft noise. NOISE-CON 2007.
    • PARTNER/FAA (2007). Low Frequency Noise Study, Project 1 en rapport.
    • Shapiro, P., Hodgdon, K. & Atchley, A. (2005). Subjective response to low-frequency aircraft noise.
    • Los Angeles World Airports (2010). Low-Frequency Aircraft Noise, LAX Community Noise Roundtable.
    • WHO (1999). Guidelines for Community Noise; samenvatting van de C-A-criteria in UECNA factsheet.
    • Deens Milieuagentschap (2002). Laboratory Evaluation of Annoyance of Low Frequency Noise (A-wegingscorrecties en Duitse methode DIN 45680).
    • RIVM. Grondbeginselen geluid.
    • RIVM, NLR & To70 (2024). PAMV: toepassingsbereik metingen en berekeningen vliegtuiggeluid.
    • NLR (2013). Overzicht geluidmaten en geluidberekeningen, CR-2013-061.
    • Veerbeek, H.W., Nijmeijer, J. & Bergmans, D.H.T. (2008). Grondgeluid rondom Schiphol, NLR-TP-2008-569.
    • Veerbeek, H.W. & Bergmans, D.H.T. (2009). A long term low frequency noise outlook for aircraft during take-off, NLR-TP-2009-266. Gepresenteerd op INTER-NOISE 2009, Ottawa.
    • Buikema, E., Vercammen, M. e.a. (Peutz/TNO, 2010). Development of a rating procedure for low frequency noise: results of measurements near runways.
    • Rechtbank Noord-Holland (2017). Schadeschap moet opnieuw beslissen over schadevergoeding Polderbaan.
    • Schiphol. Landschapsontwerp tegen geluidsoverlast.
    • Gemeente Utrecht. Beleid geluid evenementen, dB(C)-normering.
    • Tweede Kamer (2018). Kamerstuk 31 936, nr. 531, vragen over meten vliegtuiggeluid en de belevingsvlucht.
    • Van der Sluis, M. (2026). ‘50% stiller’ is niet ‘stiller’. stillerenschoner.nl, met download als pdf.

    Auteur: drs. Marianne van der Sluis, SATL • Contact: [email protected]

  • 8 burgemeesters (wederom): ‘Geen opening Lelystad Airport’

    8 burgemeesters (wederom): ‘Geen opening Lelystad Airport’

    Acht burgemeesters van Noord-Veluwse gemeenten roepen minister Robert Tieman van Infrastructuur en Waterstaat op om geen besluit te nemen over de opening van Lelystad Airport.

    De burgemeesters vrezen dat vakantievluchten over de Veluwe de leefbaarheid en natuur in het gebied ernstig aantasten. Volgens hen moeten deze zorgen eerst serieus worden meegewogen voordat er een besluit valt.

    Het is in dit dossier de zoveelste oproep van deze burgemeesters aan de minister van Infrastructuur en Waterstaat om te komen tot een redelijke belangenafweging en zorgvuldige processen, waarbij de bezwaren van gemeenten serieus worden genomen.

    Waarschuwing: onacceptabele gevolgen

    Eerder in 2025 deden gemeenten deze oproep:

    Noord-Veluwse gemeenten waarschuwen minister voor onacceptabele gevolgen luchtruimherziening

    Lees meer

    De Stentor: Burgemeesters Noord-Veluwe tegen minister: ‘Open Lelystad Airport niet’

    Harderwijker Courant: Gemeente Harderwijk maakt zich zorgen over vliegroutes en stuurt samen met andere gemeenten brief aan minister

    RTV Focus: Noord-Veluwse burgemeesters waarschuwen voor overhaaste opening Lelystad Airport

    Gemeente Elburg: Burgemeesters Noord-Veluwe: maak bij Lelystad Airport pas op de plaats

    Maatschappelijk en politiek draagvlak voor Lelystad Airport

     

     

  • Direct omwonenden: ‘Onze zorgen over Lelystad Airport worden genegeerd’

    Direct omwonenden: ‘Onze zorgen over Lelystad Airport worden genegeerd’

    Direct omwonenden van Lelystad Airport reageren teleurgesteld op de recente uitlatingen van staatssecretaris Gijs Tuinman (BBB) over de toekomst van het vliegveld. Zij vinden dat hun zorgen over mogelijke extra geluidsoverlast en de impact van militaire activiteiten onvoldoende worden meegenomen. Dit laat De Club Direct Omwonenden (CDO) weten in een brief aan de Tweede Kamer en provincie Flevoland.

    De onrust is de afgelopen weken toegenomen nu Lelystad is gekozen als locatie voor de stationering van F-35-straaljagers. Minister Tieman van IenW (BBB) is nog steeds voorstander van de koppeling met vakantievluchten. Veel bewoners vrezen dat vooral een koppeling grote gevolgen zal hebben voor hun leefomgeving. CDO stelt dat 

    Volgens de omwonenden blijft er vanuit Den Haag vooral sprake van mooie woorden, zonder dat hun bezwaren daadwerkelijk worden meegenomen in besluitvorming. Zij roepen het kabinet op om eerst duidelijkheid te geven over de plannen en serieus naar alternatieven te kijken.

    ‘Koppelverkoop’

    De Club heeft al eerder nadrukkelijk afstand genomen van het standpunt van de provincie en de gemeente Lelystad, die vakantievluchten als voorwaarde stellen voor de komst van F-35’s: ‘koppelverkoop’.

    In een eerdere brief stelden zij: ‘… Dat we ruimte voor Defensie nodig hebben, begrijpen wij als omwonenden ook en de komst van de F35 is indien er met
    Defensie goede afspraken kunnen worden gemaakt, voor omwonenden aanvaardbaar. Ook wij verstaan de huidige tijdsgeest. Maar goedkope vluchten naar de zon hebben wat ons betreft, gezien de daarmee samenhangende overlast echt geen prioriteit….’

    Meer hierover

    Omroep Flevoland: ”Direct omwonenden vliegveld: ‘Staatssecretaris neemt ons niet serieus”

    Stichting CDO

  • Ingezonden stuk: Vliegveld Lelystad is ingehaald door de tijd

    Ingezonden stuk: Vliegveld Lelystad is ingehaald door de tijd

    In dagblad Trouw van 10 januari 2025 is een ingezonden stuk van SATL geplaatst. Dit als reactie op een eerder artikel in dagblad Trouw ‘Wordt dit dan het jaar van Lelystad Airport’ waarin wezenlijke bezwaren en obstakels onderbelicht bleven.

    Vakantievluchten van en naar Lelystad Airport? Doe het niet. Het levert alleen maar herrie op en kost de belastingbetaler bakken met geld.

    Opinie: Plannen voor vliegveld Lelystad zijn ingehaald door de tijd | Trouw

  • Ook gemeente Lochem tegen Lelystad Airport

    Ook gemeente Lochem tegen Lelystad Airport

    Ook gemeente Lochem heeft zich uitgesproken tegen Lelystad Airport. De gemeenteraad nam een motie aan die het college oproept om, mede namens de raad, bezwaar aan te tekenen tegen de opening van het vliegveld en de voorgenomen wachtlus boven de gemeente Lochem. En vraagt het college hierin samen te werken met omliggende gemeenten en natuurorganisaties en waar mogelijk een gezamenlijke verklaring van bezwaar af te geven. 

    Lees meer

    De Stentor: Protest tegen ‘wachtruimte’ voor vliegtuigen boven Lochem krijgt gevolg: raad geeft signaal af naar Den Haag | Lochem | destentor.nl

    Omroep Gelderland: Lochemmers protesteren tegen vliegveld Lelystad – Omroep Gelderland

    Lochem Nieuws: Motie tegen opening Lelystad Airport krijgt steun

    Vlieghinder.nl: Zeg NEE tegen Lelystad Airport en de wachtruimte boven Lochem

     

     

  • Nogmaals: Waarom Lelystad Airport een heel slecht plan is.

    Nogmaals: Waarom Lelystad Airport een heel slecht plan is.

    Hoe maken we Nederland mooier? Hoe zorgen voor een optimale leefomgeving? Dat vraagt om zorgvuldige afwegingen en feitelijk onderbouwde besluiten. Ten aanzien van de Lelystad Airport zien we de afgelopen jaren een patroon van het steevast verkeerd of niet informeren van publiek, bestuurders en volksvertegenwoordigers. Er wordt als het ware een loopje genomen met de feiten.  De positieve effecten van Lelystad Airport worden steevast overdreven, de negatieve effecten gebagatelliseerd of weggecijferd op papier.  Met als gevolg: verkeerde aannames en verkeerde besluiten.

    SATL heeft de feiten samengebracht, inclusief een tijdslijn.

    Feiten Lelystad Airport-april-2024

    Besluiten op verkeerde gronden

    Eerdere besluiten, over het onder voorwaarden openen van Lelystad Airport, zijn op verkeerde gronden genomen. Tel daarbij op de negatieve effecten van nog een vliegveld in ons kleine volle land, het onoplosbare probleem van laagvliegroutes en het tanende politieke en maatschappelijk draagvlak voor almaar verdere groei van de luchtvaart in Nederland.

    In januari 204 heeft de Tweede Kamer met ruime meerderheid de motie aangenomen om Lelystad Airport niet te openen voor groothandelsverkeer. Een verstandig besluit. De luchtvaart is er tenslotte voor Nederland en niet andersom.

    Feiten

    In de loop der jaren is dossier Lelystad Airport een complex gebeuren geworden. De ‘frames’, toezeggingen, beloftes, meningen en technische aspecten vliegen je om de oren. Maar wat zijn nu de feiten? Hoe heeft het zo mis kunnen gaan? Hoe kan het dat zoveel geld is geinvesteerd in een slecht plan?

    We hebben gepoogd de feiten bij elkaar te brengen, inclusief een tijdslijn. Zo krijg je snel en eenvoudig een beeld van de gang van zaken.

    Feiten Lelystad Airport-april-2024

    Luchtvaart frames

    We kunnen een bingo-kaart opstellen van de almaar herhaalde frames van de luchtvaart, bedoeld om politiek en samenleving te overtuigen van het nut van Lelystad Airport.

    • Lelystad Airport is goed voor de economie!

    Feit: De daadwerkelijke economische bijdrage is marginaal. Lelystad Airport zal nooit rendabel worden en brengt grote schade toe aan oa. de recreatiesector en waarde van woningen. 

    Lees er hier meer over.

    • Lelystad Airport zal de Schiphol – regio ontlasten!

    Feit: Helaas niet waar. Voor Nederland in totaal betekent opening Lelystad Airport juist meer overlast. Slots die vrijkomen op Schiphol zullen worden ingevuld door grotere intercontinentale vliegtuigen.

    Lees er hier meer over.

    • Er is al zoveel geinvesteerd in Lelystad Airport, zonde om het niet te gebruiken! 

    Klinkt logisch, maar is dat ook zo? Er zal nog honderden miljoenen euro’s geinvesteerd moeten worden om deze luchthaven operabel te krijgen. Deze econonomische valkuil heet de ‘sunc cost fallacy’.

    Lees er hier meer over

    • Lelystad Airport heeft een ‘overloop’ functie en gaat alleen vluchten overnemen van Schiphol! .  Zo is het ‘verkocht’ aan de Tweede Kamer. Maar dit is niet uitvoerbaar in verband met Europese concurrentieregels. Deze informatie was bekend bij Schiphol en ministerie van IenW, maar zorgvuldig achtergehouden voor de Tweede Kamer.  Dit zou betekenen dat Lelystad Airport autonoom zou kunnen groeien met naar verwachting voornamelijk buitenlandse low-cost cariers (budget maatschappijen). 

    Als je naar de feiten kijkt, is maar 1 conclusie mogelijk: Lelystad Airport is gewoon een heel slecht plan. 

  • Nieuw onderzoek wijst uit: Lawaai verhoogt kans op dementie

    Nieuw onderzoek wijst uit: Lawaai verhoogt kans op dementie

    Niemand houdt van lawaai in zijn buurt, zoals van passerend verkeer of bouwwerkzaamheden, maar we staan er niet dikwijls bij stil in welke mate dergelijke storende geluiden slecht zijn voor onze gezondheid. Nu blijkt uit Amerikaans onderzoek dat mensen die in een lawaaierige buurt wonen, een verhoogd risico lopen op cognitieve achteruitgang – die vaak uitmondt in dementie – en specifiek de ziekte van Alzheimer.

    Lees het hele artikel hier.

    Het is al een tijd bekend dat langdurige blootstelling aan lawaai kan bijdragen tot de ontwikkeling van een hele rits van gezondheidsproblemen. Het kan onder andere zorgen voor stress, concentratieproblemen, vermoeidheid, communicatiemoeilijkheden, hart- en vaatziekten, gehoorverlies, tinnitus en cognitieve stoornissen. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gaan er door geluidsoverlast onrechtstreeks ieder jaar ongeveer een miljoen gezonde levensjaren verloren in West-Europa, met hart- en vaatziekten als de belangrijkste directe doodsoorzaak.

    Grote verschillen tussen geluidshinder

    Om na te gaan in hoeverre achtergrondlawaai een rol speelt in de ontwikkeling van dementie, bestudeerden Amerikaanse onderzoekers de verzamelde gegevens van zo’n 5.200 65-plussers. 30% van deze mensen leed aan matige cognitieve verzwakking, dikwijls een voorbode van dementie, en 11% aan de ziekte van Alzheimer – wat een specifieke vorm van dementie is. De deelnemers werden onder andere getest op hun oriëntatievaardigheden, geheugen en taalvermogen. Bovendien werd voorafgaand aan de testen gedurende vijf jaar het gemiddelde lawaainiveau overdag gemeten in de buurt waarin ze woonden.

    Er bleken grote verschillen te zijn tussen de dagelijkse niveaus van geluidshinder waaraan mensen werden blootgesteld. De dagelijkse gemiddelden varieerden tussen de 51 en 78 decibels, wat zo ongeveer staat voor het onderscheid tussen een relatief kalme buitenwijk en een stedelijke omgeving dicht bij een drukke autosnelweg.

    Verband lawaai en dementierisico

    De onderzoekers stelden opmerkelijk genoeg vast dat elke verhoging van 10 decibel in het dagelijks gemiddelde van achtergrondlawaai het risico op matige cognitieve achteruitgang met 36% vergrootte, en dat op alzheimer met 29%. Het risico werd dus in beide gevallen met ongeveer een derde verhoogd per stijging van 10 decibel. Het verband was het duidelijkst in armere buurten, die ook het meest te lijden hadden onder storende omgevingsgeluiden.

    Wat de precieze redenen zijn voor deze link, moet nog verder uitgezocht worden, maar de onderzoekers gaven al een mogelijke verklaring. Ze wijzen erop dat een overmatige blootstelling aan lawaai kan leiden tot slaapgebrek, gehoorverlies, versnelde hartslag, vernauwing van de bloedvaten en een verhoogde bloeddruk – en al deze zaken houden verband met een verhoogd risico op dementie.

    Oproep tot maatregelen

    De onderzoekers roepen op tot meer aandacht voor de gevolgen van lawaaioverlast en tot actie om dit probleem te bestrijden. Ze geloven dat hun analyse kansen biedt om de algemene volksgezondheid gevoelig te verbeteren, aangezien er verschillende maatregelen genomen kunnen worden om de blootstelling aan geluidshinder te verminderen. Naar schatting leven op dit moment zo’n 125 miljoen Europeanen in een buurt met verkeerslawaai van gemiddeld meer dan 55 decibel op de achtergrond, dus boven de limiet van wat door de WHO als veilig wordt geacht.

    Bronnen

    https://newsroom.wiley.com

    https://www.science.org.au

    http://www.sciencetimes.com

    https://www.nytimes.com

    https://alz-journals.onlinelibrary.wiley.com

  • Studie naar geluidsoverlast: Géén garantie dat nieuwere vliegtuigen ook daadwerkelijk stiller zullen zijn.

    Studie naar geluidsoverlast: Géén garantie dat nieuwere vliegtuigen ook daadwerkelijk stiller zullen zijn.

    Het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum publiceerde in oktober 2019 een uitgebreide studie naar de geluidsoverlast van toekomstige vliegtuigen richting 2050. Centrale vraag: Hoeveel stiller worden toekomstige vliegtuigen?

    Download het onderzoek hier

    Geen garantie over afname geluid

    Het onderzoek durft  géén garantie te geven over afname van geluid van toekomstige vliegtuigen. Afgezien van  mitsen en maren staat op pag. 18 een voorspelling van geluidsreducties per categorie vliegtuigen tussen 2018 en 2050:

    • Regional Jets (vliegtuigen voor de korte afstand van Embraer en Bombardier):  afname met 22 EPNdB vanaf ca. 272 cum. noise level
    • Small range jets (vliegtuigen voor de middellange afstand): afname met 22 EPNdB vanaf ca 279 cumulatief noise level
    • Long range jets (2-motorig) (intercontinentale vliegtuigen): afname met 17,5 EPNdB vanaf ca 281 cumulatief noise level

    Voorspelling: Kleine geluidsafname waarschijnlijk teniet gedaan door grotere vliegtuigen

    In de logaritmische schaal van EPNdB is de voorspelde geluidsafname dan ca. 8% in 32 jaar (van 2018 tot 2050), met als kanttekeningen van het LNR dat dit waarschijnlijk niet gehaald zal worden.

    Wat het onderzoek wél laat zien is: Wanneer de vliegtuigen worden vervangen door nieuwere types van gelijk gewicht is er met name een afname in geluid bij de start. Maar er is een hele grote maar… Want wanneer deze vervangende vliegtuigen groter en zwaarder zijn, wat de laatste jaren steeds de ontwikkeling is omdat er steeds meer passagiers worden vervoerd in grotere vliegtuigen, dan wordt deze geluidswinst teniet gedaan.

    Letterlijk staat er: “Indien vliegtuigen in de vloot geruild worden voor een groter type:
    – Weinig effect op relatieve geluidniveaus
    – Toename van absolute geluidniveaus
    – Dit kan reducties door technologische vooruitgang (deels) teniet doen”

    In het onderzoek wordt verder uitgebreid gesproken over een heel ander soort vliegtuig dat geluidsarmer zou zijn. Echter, de vliegtuigen die nu en de komende jaren verkocht worden en weer 20-30 jaar mee zullen gaan, worden gekocht bij vliegtuigfabrikanten die deze vliegtuigen niet in het assortiment hebben.

    Meer over ‘stillere vliegtuigen’

    Lees ook:

  • Advies Alders: Effect ‘stillere’ vliegtuigen op leefbaarheid nagenoeg nul

    Advies Alders: Effect ‘stillere’ vliegtuigen op leefbaarheid nagenoeg nul

    In 2019 brengt Hans Alders namens de Omgevingsraad Schiphol desgevraagd een advies uit aan de minister van IenW.

    Centrale vraag hoe de luchthaven zich kan ontwikkelen in balans met de omgeving. Er volgt een breed advies. Specifiek ten aanzien van de geluidsoverlast is de conclusie: Het effect van ‘stillere’ vliegtuigen op de leefbaarheid is nagenoeg nul.

    Effect ‘stillere vliegtuigen’ nagenoeg nul

    Het effect dat stillere vliegtuigen hebben op de leefbaarheid is niet of slechts beperkt waarneembaar. Dat stelt Hans Alders in zijn verslag van het advies van de Omgevingsraad Schiphol (ORS). Hij zegt dat een ‘stiller’ vliegtuig dat overvliegt nog steeds een erg hoog volume produceert, dat niet of als amper minder geluid wordt ervaren. Integendeel, het woonklimaat wordt ernstig geschaad.

    Letterlijk wordt in het advies gesteld: ‘Naarmate het volume van het aantal vliegtuigbewegingen toeneemt wordt steeds pregnanter de vraag gesteld waar de grens ligt van wat redelijkerwijs van de omgeving, en in het bijzonder het binnengebied, gevraagd kan worden aan het accepteren van hinder. Een belangrijk probleem dat zich voordoet is dat hinderbeperking die de luchtvaartsector realiseert door steeds minder geluidsproducerende vliegtuigen nauwelijks of niet waarneembaar is op de hoogte, vooral in het binnengebied, waarop de vliegtuigen passeren. Ieder individueel vliegtuig produceert daarbij voor de omwonende een buitengewoon hoog geluidvolume.

    Geluidsreductie op papier, maar overlast stijgt

    Voor de collectieve geluidsberekening in het stelsel van gelijkwaardigheid maakt deze reductie wel degelijk uit. Zij leidt namelijk tot een verdere volumegroei, ook al wordt die gehalveerd door de 50-50 regel. Daarmee is dus de paradox gecreëerd dat een geluidsreductie leidt tot een aanzienlijke volumestijging en daarmee gepaard gaande toename van overlast in het binnengebied, zonder dat de omwonenden daar iets merken van de hinderafname. Integendeel, hun woonklimaat wordt ernstig geschaad.

    Lees hier het hele advies.

    Meer

    Meer over ‘stillere vliegtuigen’

  • Pas op voor misleiding in de claims over ‘stillere vliegtuigen’

    Pas op voor misleiding in de claims over ‘stillere vliegtuigen’

    Een bekende claim van de luchtvaartindustrie is dat vliegtuigen ‘stiller’ worden. Zo claimt KLM dat de vliegtuigen van de nieuwe vloot ‘50% stiller’ zijn. Daarmee suggereert KLM dat de geluidsoverlast met de helft afneemt. Maar pas op: deze claim is misleidend. De heer Franken van EASA (European Union Aviation Safety Agency) legt in deze video aan De Tweede Kamer precies uit waarom de claim van stillere vliegtuigen op basis de afname van het percentage decibel ronduit misleidend is.

    Wanneer er gesproken wordt over ‘we maken vliegtuigen 50% stiller’ dan betekent dat niet dat de geluidsoverlast afneemt met 50%. De werkelijke afname van de geluidsoverlast is slechts enkele decibel (bijvoorbeeld 3 van de 80 decibel) en dat verschil is nèt hoorbaar. 

    De schaal die wordt gebruikt voor meten van geluid wordt weergegeven in decibel (dB) en kent een logaritmische schaal. Dit wil zeggen dat een toename van 3 dB gelijk is aan een verdubbeling van het geluid en dat een toename van 10 dB tien keer zo veel geluid betekent. De afname van de geluidsoverlast (‘stiller’) staat dus niet in verhouding met de afname op de decibel-schaal.

    Vanwege de logaritmische schaal zorgt het rekenen met decibels vaak voor verwarring en zo kan een claim van ‘50% stiller’ gemakkelijk in de communicatie worden misbruikt.

    Meer

    Meer hierover