Experts fileren plan herindeling luchtruim: ‘Plan voor Lelystad Airport compleet onduidelijk’

Een onafhankelijke adviescommissie, die op verzoek van de Tweede Kamer onderzoek heeft gedaan naar de nut en noodzaak van de nieuwe indeling van het luchtruim, heeft haar advies uitgebracht. De adviescommissie haalt hierin hard uit naar de plannen. Volgens de experts is het onduidelijk of de beloofde winst – minder geluid en schonere lucht – daadwerkelijk wordt behaald. Sterker nog: de totale geluidsbelasting zal waarschijnlijk niet afnemen. De boodschap van de commissie is helder: het kabinet kan zijn beloften niet hardmaken en moet de plannen grondig heroverwegen.

Zeer kritisch

De Adviescommissie uitvoering Programma Luchtruimherziening is een onafhankelijke groep experts, die op verzoek van de Tweede Kamer advies geeft over de herindeling van het luchtruim. De commissie, onder voorzitterschap van oud-gedeputeerde Jan Jacob van Dijk en met onder meer luchtvaartdeskundige Joris Melkert (TU Delft), beoordeelt of de plannen haalbaar zijn en voldoende rekening houden met omwonenden. Ook een afgevaardigde van SATL heeft zijn inhoudelijke bijdrage geleverd.

Het rapport is vooral kritisch over Lelystad Airport. De commissie stelt dat het compleet onduidelijk is hoe deze luchthaven – bedoeld voor F-35-oefenvluchten én vakantievluchten – veilig en zonder extra hinder kan worden opgenomen in het vernieuwde luchtruim.

Geen oplossing laagvliegroutes

De huidige laagvliegroutes, waar veel zorgen over bestaan, zouden in de toekomst verdwijnen, zo is omwonenden en de Tweede Kamer altijd voorgehouden in de groeiplannen van het vliegveld. Voormalig minister Nieuwenhuizen beloofde in 2019: ‘Ze vliegen straks zo hoog dat je het niet meer hoort‘. Met de herziening van het luchtruim, zouden alle problemen van de laagvliegroutes worden opgelost. Demissionair minister Tieman (BBB) staat ook op dit standpunt.

De experts van SATL hebben keer op keer benadrukt dat er veel loze beloften zijn, maar dat er nog steeds geen haalbare oplossing is voor de schadelijke laagvliegroutes. 

Laat je niet misleiden: Laagvliegroutes zijn niet opgelost.

Geen oplossing: vliegtuigen blijven tóch laag over komen.

En de commissie bevestigt dit. In het advies wordt gesteld dat het nog volstrekt onduidelijk is hoe de vliegroutes veilig in het luchtruim kunnen worden ingepast en of dit kan zonder extra hinder voor omwonenden. Nieuwe vliegroutes zijn nog niet uitgewerkt en de impact op de omgeving is onbekend.

Daarnaast waarschuwen de experts dat als gevolg van de plannen elders juist hinder kan toenemen. Door uitbreiding van militair oefengebied in het noorden verplaatst een drukke naderingsroute voor Schiphol naar het zuiden, waardoor regio’s als Harderwijk, Zeewolde en delen van Oost-Nederland mogelijk meer vliegtuigen over zich heen krijgen.

Dringend advies: 

De commissie geeft een duidelijk en dringend advies aan minister Tieman van Infrastructuur en Waterstaat (BBB) en de staatssecretaris Tuinman van Defensie (BBB): maak een pas op de plaats! Ze raadt aan geen definitieve besluiten te nemen over de herindeling van het luchtruim zolang de gevolgen voor de leefomgeving nog zo onduidelijk zijn. Negeert het kabinet dit advies, dan loopt het risico op juridische procedures en vertragingen.

Kortom: eerst het huiswerk goed doen en aantonen dat burgers er niet op achteruitgaan.

Meer weten?

Het complete rapport is hier te vinden.

Rapport Adviescommissie uitvoering Programma Luchtruimherziening.

De Stentor: ‘Harde kritiek op nieuwe indeling luchtruim, ‘compleet onduidelijk’ hoe Lelystad Airport daar in past’

Omroep Flevoland: ‘Adviescommissie kritisch over uitbreiding Lelystad Airport’

RTL Nieuws: ‘Nieuwe indeling luchtruim levert geen milieuwinst op’

Eerdere items over de luchtruimherziening en laagvliegroutes

Laat je niet misleiden: Laagvliegroutes zijn niet opgelost.

 

Laagvliegroutes rondom Lelystad Airport: beloftes vs. realiteit

Lelystad Airport is al jarenlang onderwerp van flinke discussie, vooral over de zogenoemde laagvliegroutes — trajecten waarin vliegtuigen over lange afstanden laag over het land vliegen, met geluidsoverlast, milieu- en gezondheidsrisico’s tot gevolg. Keer op keer zijn beloften gedaan dat deze routes, bij opening voor commerciële vluchten, “opgelost” zouden worden. Een toenmalige minister van IenW sprak breeduit in de media dat (citaat) ‘de vliegtuigen straks zo hoog vliegen dat je ze niet meer hoort’.

Feit is dat bij opening Lelystad Airport laagvliegroutes niet opgelost zijn en ook niet opgelost kunnen worden.

Misleidend

De luchtvaartindustrie wil doen geloven dat laagvliegroutes zijn of worden opgelost. Dit is helaas niet de waarheid en misleidend. Onderzoeken tonen mogelijke alternatieven, maar bieden geen enkele definitieve of haalbare oplossing. Simpelweg omdat laagvliegroutes niet opgelost kunnen worden. Lelystad ligt relatief dichtbij Schiphol en andere drukke luchtroutes. Het verkeer van en naar deze luchthaven moet onder het andere verkeer door. Om conflicten te vermijden, moet laag worden gevlogen en met steilere dalingen worden gewerkt. 

Lelystad: niet geschikt

Luchtverkeersleiding Nederland LVNL concludeerde in een advies in 2009 al dat de locatie van Lelystad Airport ongeschikt is, het zou te dicht bij Schiphol liggen. De toenmalige minister van IenW hield dit rapport achter voor de Tweede Kamer. Zembla maakte hier een documentaire over.

Zembla: ‘Luchtruim niet geschikt voor uitbreiding Lelystad Airport’

Alternatieven bieden geen oplossing

Onderzoek naar alternatieven, routevarianten die mogelijk lagere overlast bieden geen haalbare oplossingen en geven geen enkele garantie voor inwoners van Nederland. Het luchtruim in Nederland is nu eenmaal vol.

Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) concludeerde eind 2023 dat het technisch mogelijk is om de omstreden laagvliegroute boven Overijssel (Lemelerveld e.a.) niet te gebruiken bij 10.000 vliegtuigbewegingen per jaar. Echter, het vermijden van die route leidt tot extra belasting van andere gebieden, bijvoorbeeld de Noordoostpolder.

Het wekken van de suggestie dat ‘laagvliegen zou zijn opgelost’ is misleidend. Trap er niet in.

Meer

Lelystad Airport kan niet open. Dit is waarom.

Lelystad: ongeschikt als locatie

Zembla: Luchtruim niet geschikt voor uitbreiding Lelystad Airport

Provincie en gemeenten Overijssel: laagvliegroutes onacceptabel

 

Extra werkgelegenheid door openen Lelystad Airport wordt zwaar overdreven

In het debat over de eventuele opening van Lelystad Airport voor commerciële burgerluchtvaart wordt door voorstanders gewezen op de werkgelegenheid die dit met zich mee brengt. Deze voorstanders betreffen politici en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven. 

Door SATL is aan NEO Observatory gevraagd een reflectie te geven op het aspect ‘werkgelegenheid’. Hierbij wordt met name ingegaan op twee documenten waarnaar in de recente discussie is verwezen.

Namelijk die van de provincie Flevoland met een notitie, vergezeld van de ‘Actualisatie werkgelegenheidseffecten ontwikkeling Lelystad Airport’ (HorYzoN, 9 april 2020). In deze notitie en Actualisatie wordt voortgebouwd op Decisio/SEO 2018 (Verkennende MKBA beleidsalternatieven luchtvaart) en tevens verwezen naar een second opinion op die MKBA (Bus en NEO Observatory 2019, Second opinion Verkennende MKBA beleidsalternatieven luchtvaart).

Opvallend is dat uit beide documenten onvolledig worden geciteerd. Voor het huidige debat over de werkgelegenheid wordt de essentiële informatie van beider analyses niet genoemd. Hierdoor wordt een volstrekt foutief beeld van de werkgelegenheid van opening van Lelystad Airport gevormd.

De stap van bruto naar netto werkgelegenheidseffecten is elementair in de conclusies van zowel Decisio/SEO 2018 als Bus en NEO Observatory 2019, maar deze cruciale informatie ontbreekt nadrukkelijk in de notitie van de provincie Flevoland.
HorYzoN 2020 geeft 2000 FTE directe en 500 FTE indirecte werkgelegenheid. Maar HorYzoN 2020 maakt niet de stap van bruto naar netto.

Alleen het deel van werkzame personen dat uitsluitend door de opening van Lelystad Airport werk vindt, kan als extra werkgelegenheid worden geteld. Dat wordt ook wel additioneel genoemd, of netto werkgelegenheidseffect.

In de berekening van Bus en NEO Observatory werd de stap van bruto naar netto werkgelegenheid wel gemaakt. Zij projecteerden het cijfer van 2,5% additionele banen voor lager opgeleiden op het aantal van 2.400 bruto directe banen op Lelystad Airport. Dan gaat het om in totaal 60 banen voor lager opgeleiden op basis van de directe werkgelegenheid (0,025 * 2400) in Lelystad.  

In de huidige context van de arbeidsmarkt is de creatie van werkgelegenheid geen motief voor het openen of uitbreiden van een luchthaven.
Er is geen massa-werkloosheid; er is daarentegen sprake van grote schaarste op de huidige arbeidsmarkt. De Werkwijzer Luchtvaartspecifieke MKBA (Lieshout et al 2021) geeft dan ook aan dat werkgelegenheidseffecten niet langer relevant zijn.

Conclusie

Geconcludeerd kan worden dat politici en voorstanders van opening van Lelystad Airport zich bedienen van onvolledige dan wel niet-verifieerbare informatie door geen rekening te houden met het verschil van bruto en netto werkgelegenheidseffecten. Het bruto effect op de werkgelegenheid door opening van Lelystad Airport voor commerciële burgerluchtvaart smelt in een krappe arbeidsmarkt praktisch volledig weg. Het betekent verdringing op de arbeidsmarkt. In de praktijk is dat onder andere meer concurrentie tussen bedrijven om de schaarse werknemers, hetgeen loon opdrijvend werkt.

Lees de volledige notitie: De werkgelegenheid van commerciële burgerluchtvaart op Lelystad Airport
Opgesteld door: Dr. Walter J.J. Manshanden (NEO Observatory) Rotterdam, 15 oktober 2024

Nogmaals: Waarom Lelystad Airport een heel slecht plan is.

Hoe maken we Nederland mooier? Hoe zorgen voor een optimale leefomgeving? Dat vraagt om zorgvuldige afwegingen en feitelijk onderbouwde besluiten. Ten aanzien van de Lelystad Airport zien we de afgelopen jaren een patroon van het steevast verkeerd of niet informeren van publiek, bestuurders en volksvertegenwoordigers. Er wordt als het ware een loopje genomen met de feiten.  De positieve effecten van Lelystad Airport worden steevast overdreven, de negatieve effecten gebagatelliseerd of weggecijferd op papier.  Met als gevolg: verkeerde aannames en verkeerde besluiten.

SATL heeft de feiten samengebracht, inclusief een tijdslijn.

Feiten Lelystad Airport-april-2024

Besluiten op verkeerde gronden

Eerdere besluiten, over het onder voorwaarden openen van Lelystad Airport, zijn op verkeerde gronden genomen. Tel daarbij op de negatieve effecten van nog een vliegveld in ons kleine volle land, het onoplosbare probleem van laagvliegroutes en het tanende politieke en maatschappelijk draagvlak voor almaar verdere groei van de luchtvaart in Nederland.

In januari 204 heeft de Tweede Kamer met ruime meerderheid de motie aangenomen om Lelystad Airport niet te openen voor groothandelsverkeer. Een verstandig besluit. De luchtvaart is er tenslotte voor Nederland en niet andersom.

Feiten

In de loop der jaren is dossier Lelystad Airport een complex gebeuren geworden. De ‘frames’, toezeggingen, beloftes, meningen en technische aspecten vliegen je om de oren. Maar wat zijn nu de feiten? Hoe heeft het zo mis kunnen gaan? Hoe kan het dat zoveel geld is geinvesteerd in een slecht plan?

We hebben gepoogd de feiten bij elkaar te brengen, inclusief een tijdslijn. Zo krijg je snel en eenvoudig een beeld van de gang van zaken.

Feiten Lelystad Airport-april-2024

Luchtvaart frames

We kunnen een bingo-kaart opstellen van de almaar herhaalde frames van de luchtvaart, bedoeld om politiek en samenleving te overtuigen van het nut van Lelystad Airport.

  • Lelystad Airport is goed voor de economie!

Feit: De daadwerkelijke economische bijdrage is marginaal. Lelystad Airport zal nooit rendabel worden en brengt grote schade toe aan oa. de recreatiesector en waarde van woningen. 

Lees er hier meer over.

  • Lelystad Airport zal de Schiphol – regio ontlasten!

Feit: Helaas niet waar. Voor Nederland in totaal betekent opening Lelystad Airport juist meer overlast. Slots die vrijkomen op Schiphol zullen worden ingevuld door grotere intercontinentale vliegtuigen.

Lees er hier meer over.

  • Er is al zoveel geinvesteerd in Lelystad Airport, zonde om het niet te gebruiken! 

Klinkt logisch, maar is dat ook zo? Er zal nog honderden miljoenen euro’s geinvesteerd moeten worden om deze luchthaven operabel te krijgen. Deze econonomische valkuil heet de ‘sunc cost fallacy’.

Lees er hier meer over

  • Lelystad Airport heeft een ‘overloop’ functie en gaat alleen vluchten overnemen van Schiphol! .  Zo is het ‘verkocht’ aan de Tweede Kamer. Maar dit is niet uitvoerbaar in verband met Europese concurrentieregels. Deze informatie was bekend bij Schiphol en ministerie van IenW, maar zorgvuldig achtergehouden voor de Tweede Kamer.  Dit zou betekenen dat Lelystad Airport autonoom zou kunnen groeien met naar verwachting voornamelijk buitenlandse low-cost cariers (budget maatschappijen). 

Als je naar de feiten kijkt, is maar 1 conclusie mogelijk: Lelystad Airport is gewoon een heel slecht plan. 

Lelystad Airport moet veel extra banen opleveren, maar is dat wel zo? ‘Verwacht er niet te veel van’

7 februari 2022

Dit jaar besluit het kabinet of Lelystad Airport dan eindelijk opengaat. Voorstanders stellen dat de vakantieluchthaven tot veel extra banen leidt. Bovendien is er al fors geïnvesteerd en ligt er een kant en klaar vliegveld; zonde om niet te gebruiken. Maar is dat wel zo?

Economen en onderzoekers zijn duidelijk:  Lelystad Airport zal nauwelijks banen opleveren. Regionale luchthavens zijn géén aanjagers van economische groei en het aantal écht nieuwe banen zal rond de zestig liggen, dat is verwaarloosbaar.

Bovendien zal Lelystad Airport de belastingbetaler veel geeld kosten. De business case is verlieslatend en er zijn nog vele tientallen miljoenen euro’s nodig (cijfers van 8 jaar geleden spreken van 32 miljoen euro) om de luchthaven gereed te maken voor de fase van 4

Lees hier het artikel uit De Stentor

 

Regionale luchthavens vaak geen aanjager van economische groei

Kleine regionale luchthavens leiden een onzeker bestaan, maar worden tegelijkertijd vaak gezien als aanjagers van de regionale economie. Dat beeld klopt niet, concluderen Felix Pot en Sierdjan Koster van de Rijksuniversiteit Groningen. De economisch geografen bevestigen weliswaar het verband tussen luchtvaart en economische groei in algemene zin, maar concluderen ook dat de groei rond kleinere luchthavens in de meeste gevallen beperkt is.

Bovendien volgt economische groei meestal niet de groei van het vliegverkeer, maar werkt het vaker andersom. Regionale luchthavens zijn daarmee geen aanjagers van economische groei. In discussies over het ondersteunen van regionale vliegvelden zou dan ook het maatschappelijk belang centraal moeten staan en niet het economisch belang zoals nu vaak het geval is, stellen de onderzoekers.

Een bijzonder interessant onderzoek. Lees er hier meer over:

Meer informatie

Lees meer over het onderzoek: ‘Small airports: Runways to regional economic growth?’

Contact: Felix Pot of Sierdjan Koster

‘Lelystad Airport niet openen is de enige juiste beslissing voor Nederland’

Regeerakkoord: Nu geen opening Lelystad Airport

Lelystad Airport is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een ware bestuurlijke puinhoop. Gesjoemel met berekeningen, laagvliegroutes die toch niet worden opgelost, een verliesgevende business case en misleiding van burger, gemeenten, provincies en Tweede Kamer. ‘Gezien de bestuurlijke chaos, de schadelijke effecten van laagvliegen op onze leefomgeving en het klimaat, is de keuze om Lelystad Airport niet te openen de enige juiste’ stelt SATL (Samenwerkende Actiegroepen Tegen Laagvliegen)-voorman dr. ir. Leon Adegeest.

De 24 burgergroepen die zich hebben verenigd in SATL zijn niet verbaasd over het uitblijven van een Kabinetsbesluit over de opening Lelystad Airport. “Wij tonen al vijf jaar met feiten aan dat Lelystad Airport onnodig, onhaalbaar en onrechtmatig is. Gelukkig schiet het Kabinet zich, zoals Rutte III eerder wel deed, nog niet in eigen voet”, aldus Leon Adegeest.

Adegeest constateert dat een besluit tot opening de voorbije maanden politiek onhaalbaar is geworden. Niet alles kan. De stikstofproblematiek, ontbrekende vergunningen en de onoplosbare laagvliegroutes zijn onneembare hordes. Het is goed om te zien dat partijen als ChristenUnie, D66 en CDA hun verkiezingsbelofte (‘géén laagvliegroutes’) niet hebben gebroken. Positief is ook dat er in het regeerakkoord aandacht is voor de omvangrijke negatieve effecten van de luchtvaart en dat de laagvliegroutes concreet genoemd worden als probleem.

De 24 burgergroepen verenigd in SATL blijven, in nauwe samenwerking met provincies en gemeenten, doorgaan met hun strijd voor behoorlijk bestuur, juiste procedures en de bescherming van de leefomgeving voor Nederlanders.

Verzoek tot handhaving: Lelystad Airport voldoet niet aan veiligheidseisen

Op dit moment voldoet Lelystad Airport niet aan de nationale en internationale veiligheidsnormen. En vanwege deze overtredingen dient SATL samen met een aantal andere organisaties een verzoek tot handhaving in bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De overtredingen betreffen de schending van de veiligheidsnormen ten aanzien van een aantal onderdelen van de luchthaven, waaronder de startbaan, vereiste verlichting en het gebied rondom de baan.

Veiligheid in het geding

In het AIP, het handboek voor Piloten staat de ‘runway’ voor Lelystad Airport omschreven als een van 2700 meter. Er is echter geen ‘runwaystrip’ en geen ‘runway safetyarea (RESA)’, een veiligheidszone zoals voorgeschreven en hiermee voldoet de startbaan niet aan de internationale veiligheidsnormen die uiteraard ook gelden voor Nederland.


De ontbrekende ‘runwaystrip’ + ‘runway safetyarea’  (respectievelijk 60m + 240m aan weerszijden) maken dat de werkelijke runway slechts 2100 meter is en niet de 2700 meter zoals beschreven.

ILT handhaaft niet

De Inspectie voor de Leefomgeving en Transport (ILT) had toe moeten zien op de noodzakelijke realisatie van de RESA zo staat in de MER 2014 die onderdeel is van het Luchthavenbesluit Lelystad Airport. Dit is echter niet gebeurd.

Het is onduidelijk waarom ILT niet handhaaft. Mogelijk hangt dit samen met het gegeven dat ILT onderdeel is van het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat. En precies dit ministerie werkt nauw samen met Schiphol om Lelystad Airport zo snel mogelijk geopend te krijgen.

SATL constateert dat de ILT geen effectief toezicht heeft gehouden en heeft een verzoek tot handhaving (pdf) gedaan

Aanpassingen moeilijk en kostbaar

Uitbreiden van de startbaan naar de vereiste 2700 meter is onmogelijk; aan de ene kant ligt de provinciale weg en aan de andere kant ligt de politieacademie. Om aan de veiligheidsnorm te voldoen zal de luchthaven hoge kosten moeten maken.
Hoe is dit zo ontstaan? Experts gissen ernaar en denken aan ‘onkunde’ bij de ontwerpbureaus.

Als Lelystad Airport niet door gaat, wat dan wel? ‘Natuur’ is de wens.

Er is veel protest tegen de opening van Lelystad Airport. Maar de regering gaat gewoon door met de plannen voor dit nieuwe vliegveld. Uit onderzoek blijkt nu dat een meerderheid van de Nederlanders helemaal geen groei wil van de luchtvaart. Dus in de prullenbak met die plannen.

Als Lelystad Airport definitief niet doorgaat, willen mensen er het liefst natuur voor in de plaats. Dat blijkt uit onderzoek van I&O Research. Maar als Lelystad Airport er niet komt, wat komt er dan voor in plaats? Hieronder 7 inspirerende voorbeelden van plekken die een nieuwe en leukere invulling kregen.

Ga hier naar de inspirerende voorbeelden.