F35 op Lelystad Airport

Lelystad Airport wordt ook een basis voor F35-gevechtsvliegtuigen. Het kabinet heeft dat besloten en de luchthaven wordt daarvoor 240 hectare groter. Op deze pagina staat wat er vaststaat, wat het betekent voor de omgeving en waarom het ertoe doet voor de discussie over vakantievluchten.

Waar SATL staat

SATL heeft geen standpunt over de stationering van de F35 zelf. SATL is een samenwerkingsverband van actiegroepen tegen laagvliegen: tegen het onnodig laag vliegen van vliegtuigen vol vakantiegangers. Over de noodzaak van een sterke defensie gaat het kabinet, niet wij. Wel beseffen we goed dat de F35 veel lawaai maakt en dat dit voor de direct omwonenden een enorme extra belasting is. Wij vragen wel dat de gevolgen van militair en burgerluchtverkeer bij elkaar worden opgeteld en eerlijk worden beoordeeld, en dat de F35 geen reden wordt om Lelystad Airport alsnog open te stellen voor vakantievluchten. Vakantievluchten vanaf Lelystad Airport zijn niet nodig: die kunnen gewoon vanaf bijvoorbeeld Schiphol of Eindhoven.

Wat is er besloten?

Defensie wil meer ruimte om met meer gevechtsvliegtuigen te vliegen en te trainen. Uit onderzoek naar mogelijke locaties voor een extra vliegbasis kwam Lelystad Airport naar voren als de plek waar de minste omwonenden geluidsoverlast zouden krijgen. In mei 2025 werd bekend dat Lelystad de standplaats wordt voor extra F35’s.1 Volgens de meest recente berichtgeving gaat het om elf tot vijftien F35A-toestellen.2

In december 2025 stelde het demissionaire kabinet het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD) vast, met Lelystad Airport als locatie voor de F35. Het besluit over vakantievluchten liet het kabinet aan zijn opvolger.3 Het regeerakkoord van januari 2026 spreekt af Lelystad Airport in gebruik te nemen voor de jachtvliegtuigen van Defensie én voor 10.000 vakantievluchten per jaar, mits aan alle wettelijke eisen wordt voldaan. Juridisch wordt het een vakantievliegveld met de luchtmacht als medegebruiker: het militaire gebruik wordt geregeld in het luchthavenbesluit voor de burgerluchtvaart. Zo koppelt het akkoord de vakantievluchten opnieuw aan defensie.4

Op 16 oktober 2026 besloot het kabinet definitief dat de luchthaven 240 hectare groter wordt, meer dan eerst werd aangenomen: 200 hectare voor militaire infrastructuur en 40 hectare voor een langere (militaire) start- en landingsbaan. Eerder ging het kabinet nog uit van 150 hectare.5

Wat betekent dit voor de omgeving?

Binnen het gebied dat Defensie op termijn nodig heeft, liggen vier agrarische woningen en zes andere bedrijven. Zij moeten plaatsmaken voor de uitbreiding. Defensie voert met de eigenaren gesprekken over aankoop en schadevergoeding.2, 5 Ook de bedrijven die blijven, krijgen te maken met de gevolgen van de extra vluchten.

Voor het vliegen met F35’s vanaf Lelystad is een natuurvergunning nodig.3 Dat geldt ook voor de vakantievluchten.

De vliegroutes van de F35 zijn niet openbaar. De verwachting is dat de toestellen naar de andere vliegbases (Volkel en Leeuwarden) vliegen en naar oefengebieden in Oost-Nederland of boven de Noordzee. Bewoners, gemeenten en provincies kunnen daardoor nog niet beoordelen welke gebieden worden overgevlogen, op welke hoogte en hoe vaak.

Wat betekent dit voor het dossier Lelystad Airport?

Hier raakt de F35 aan het werk van SATL. Defensie wilde het gebruik van Lelystad Airport door de F35 graag combineren met het gebruik voor vakantievluchten, omdat dat financieel voordeliger zou zijn. Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft zich daar steeds tegen verzet: alleen F35’s op Lelystad is voor de Kamer geen probleem, vakantievluchten wel.6 Op 23 september 2025 nam de Tweede Kamer bovendien de motie Ceder c.s. aan, die de regering vraagt de stationering van jachtvliegtuigen op Lelystad Airport niet te koppelen aan de opening van het vliegveld voor vakantievluchten (in de motie: burgerluchtvaart).10 De provincie Flevoland en de gemeente Lelystad willen de F35 juist alleen accepteren als er ook vakantievluchten komen. De provincie herhaalde dat in oktober 2026 opnieuw.6, 7 De F35 wordt voor hen zo een hefboom in de discussie over vakantievluchten, terwijl het om twee losse besluiten gaat.

Voor omwonenden zou die combinatie desastreus zijn. De politiek mikt op én F35’s én vakantievluchten. Gelet op de voorgenomen openingstijden betekent dat doordeweeks van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat het lawaai van straaljagers en vakantievluchten, en in het weekend en de vakanties de vakantievluchten, eveneens van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat. Wie onder de routes of naast de luchthaven woont, heeft dan geen moment meer rust. En waar de rust eenmaal is verdwenen, komt die nooit meer terug.

Daarnaast zijn de gevolgen van militair en burgerverkeer samen nooit in beeld gebracht. Dat onderzoek moet nog komen. De activiteiten van Defensie, waaronder het vliegen met straaljagers als de F35, komen onder eigen regelgeving te vallen, afwijkend van de gewone vergunningen voor de burgerluchtvaart: de Wet op de defensiegereedheid, die op 23 juni 2026 bij de Tweede Kamer is ingediend.11 Maar het geluid, de stikstofneerslag op de nabijgelegen Natura 2000-gebieden en de veiligheidsrisico’s tellen in werkelijkheid wel bij elkaar op.

Dat het mengen van straaljagers en ander vliegverkeer extra risico’s geeft, bleek ook uit onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid naar een bijna-botsing tussen een F-16 en een lesvliegtuig bij Elburg in 2023. De Raad vroeg om duidelijker maatregelen.8

Zolang die gecombineerde effecten niet zijn beoordeeld in een actuele milieueffectrapportage, in de stikstofberekeningen en in een veiligheidsanalyse, ontbreekt een deugdelijke basis voor een besluit over vakantievluchten. Meer daarover staat in Het dossier in vijf minuten.

Wanneer komen de F35’s?

Daar is nog geen datum voor. De landelijke besluitvorming is afgerond, maar voordat er gebouwd kan worden, zijn nog onderzoeken, ruimtelijke procedures, vergunningen en de uiteindelijke aanleg van onderhouds- en operationele locaties nodig. En dat staat nog los van de enorme wervingscampagne die nodig is om een extra vliegbasis van Defensie te bemensen. Hoe lang dat allemaal duurt, is volgens Defensie nog onbekend.5, 9 De staatssecretaris van Defensie informeert de Tweede Kamer naar verwachting eind 2026 over de vervolgstappen.5 Het zal naar verwachting nog jaren duren voordat de F35’s daadwerkelijk vanaf Lelystad vliegen.

Laatste nieuws over F35 en defensie

Bronnen (de nummers in de tekst verwijzen hiernaar)
  1. Omroep Brabant, ‘Geen extra F-35’s in Brabant’ (15 mei 2025); Omroep Brabant, Alleen De Peel en Woensdrecht nog in beeld (12 december 2024).
  2. Nieuwe Oogst, Berusting over uitbreiding vliegveld, zorgen over oplossingen (30 oktober 2026).
  3. NL Times, Caretaker cabinet OKs F-35s at Lelystad, passes holiday flight decision to next cabinet (20 december 2025).
  4. Ministeries van IenW en Defensie, Kamerbrief Uitwerking coalitieakkoord Lelystad Airport (Kamerstuk 31936, nr. 1268, 17 april 2026); SATL, SATL diep teleurgesteld over koers nieuw kabinet rond Lelystad Airport (30 januari 2026).
  5. Ministerie van Defensie, Duidelijkheid defensielocaties Lelystad en Breezanddijk (16 oktober 2026).
  6. Hart van Nederland, Kabinet kiest voor F-35’s op Lelystad, vakantievluchten nog onduidelijk (17 december 2025).
  7. Nieuwe Oogst, Boeren moeten plaatsmaken voor F-35’s op Lelystad Airport (16 oktober 2026).
  8. Onderzoeksraad voor Veiligheid, onderzoek bijna-botsing F-16 en Tecnam P-Mentor nabij Elburg (16 november 2023), Kamerbrief over de opvolging van 17 februari 2026; KNVvL, Nieuwsbrief Luchtvaartveiligheid juni 2026.
  9. Ministerie van Defensie, Benodigde fysieke uitbreiding Lelystad Airport (bijgewerkt 16 oktober 2026); gemeente Lelystad, Besluit jachtvliegtuigen op Lelystad Airport.
  10. Tweede Kamer, Kamerstuk 36592, nr. 54 over de motie Ceder c.s. (aangenomen 23 september 2025); Eerste Kamer, beslisnota bij de kabinetsreactie op deze motie (16 december 2025).
  11. Wetsvoorstel Wet op de defensiegereedheid (Kamerstuk 36970), op 23 juni 2026 bij de Tweede Kamer ingediend, nog in behandeling.